Thursday, July 7, 2011

ईश्वर म्हणजे

ईश्वर म्हणजे लाडावलेलं मूल असावं
ज्याचं खेळणं आपण हिसकावून घेतलंय

की रोजच दिसत जातात रस्तोरस्ती
लाकडी घरांवर धगधगणारे लोक
छातीच्या पिंजर्‍यांमधून
फडफडू जाणारे जीव
रखरखत्या उन्हात सुटून तुटू पाहणारी झाडे

माझे घन भरून जाऊ देत
किंवा येऊ देत येथे पूर
माझ्या सोबत वाहून जातील
तुझी तमाम मुळाक्षरेही

तुझ्या प्रार्थनांचा मी अर्थ सांगू शकेन
आणि मूठभर आग भरून घेऊ शकेन
लोपत जाणार्‍या वर्षांना ऊब देण्याइतपत
अंध समुदायांना जगवून ठेवण्याइतपत

पण मला वीट आलाय
वळणावळणावर उगवून आलेल्या जंगलांचा
आपल्या सभोवती साचून राहिलेल्या सर्वदूर कोंदटपणाचा

कसे अनुक्रमहीन होऊन पडलेत
वंशावळींचे इतिहास
की लोक पुसू सुटले आहेत
आपल्याच पाऊलखुणा

बाहेर नद्या दुथडून आलेल्या
सूर्य भरकटून सुटलेले
जमीन चहुवार खचलेली

हे अनुमान असावेत आपले
जे भरकटून भोवंडताहेत वार्‍यावर
किंवा आपल्या तत्त्वांचे अंतहीन जमाव

बहुता दिवसांचे दु:ख
वार्‍यावर हलणार्‍या प्रतिबिंबांमधून विरघळले
निथळले,
या खिन्न रात्रीच्या प्रहरात

होड्या निघाल्या आहेत
जमिनीच्या शोधात; जमीन दूर दूर होत जाणारी
की जसे विझून जावेत एकेक करून
जुन्या घरातले लोक

मोठं विलक्षण दृश्य आहे
मी वाहून जाताना पाहिलेत
माझे आदि आणि अंत
माझ्याच डोळ्यांपुढून

आज समुद्र मोठा भकास आहे
की जसे इथून पुढे सुरू होणार आहेत
अनिश्चिततांचे प्रदेश
आणि आपण जमिनीचा मोह देखील त्यागलेला

ईश्वर म्हणजे लाडावलेलं मूल असावं
ज्याचं खेळणं आपण हिसकावून घेतलंय

अनंत ढवळे

Sunday, June 5, 2011

होड्या

मघापासून पाऊस पडतोय
एका संथ लयीत निथळणार्‍या दुःखासारखा
तुला पाऊस आवडतो
मला पडतात प्रश्न
मी पावसाच्या सरींवर लिहिलेल्या
अदृश्य ऋचा वाचून
आणखीनच अस्वस्थ होतो
मला बालपणीचा पाऊस नेहमीच आठवतो
या पावसावर नोंदवलेली
आपली अनेक वर्षे
आपली साहसे
आपली भीती
आपले जयपराजय
आपली लहान सहान प्रासंगिक वेडं
आणि जन्माची अपरिहार्य नवलाई
पावसात नाचणारी मुले पाहून
मला आजही आनंद होतो
मुले नाचत आलीएत
वर्षानुवर्षं
पिढ्या न पिढ्या
ही जीवनाची न तुटणारी शृंखला
हे जन्माचे स्नेह तुषार
वाहत आलेत ओलांडून
असंख्य नद्या नाले
काळाचे अभेद्य पहाड

पाऊस
आजचा संथ पाऊस
आपल्या अस्वस्थतेचा पाऊस
किती पावसाळे
एकवटून राहिलेत, आपल्या मनात
रस्तो रस्ती साचून राहिलेलं
हे निर्वंश पाणी
असहायतेचं गढूळ पाणी
मुले या पाण्यात होड्या सोडतील
आपण न्याहाळत बसूत डबक्यांत साकोळलेलं आकाश
होड्या पार करून जातील
स्थळकाळाची क्षितिजं
मी ऐकत आलोय
गोष्टींतील होड्या
चंद्राला पोचतात
मुले बघतील आपापल्या लहानशा होड्यांचे
वीत दीड वीत प्रवास
आणि टाळ्या पिटतील
मुले टाळ्या पिटतील
होड्या चंद्राला पोचेतो
आपण न्याहाळत राहू
गढुळल्या पाण्यात विस्तारत जाणारी क्षितिजे
चाळत राहू
आपल्या वैयक्तिक इतिहासांची
भिजलेली पिवळसर पाने......

अनंत ढवळे
( २००८ )
( पुर्व प्रसिध्दि - मनोगत दिवाळी ०८ / संपादकांचे आभार )

Thursday, May 5, 2011

बाहेर बदलत जातात ऋतू

१.

पहाट होईतो जागीच असतात
मनातली हिंस्र भुते
मी कधीच हसत नाही खराखुरा म्हणून
डोळे मिटून निपचीत पडलेल्या असतात
चारी भिंती
छतातून गळत असते
मागेच कधीतरी वितळलेली हाक

मोठा विलक्षण असतो
शोकमग्न रात्रींचा विलास

२.

पाण्याजवळ थांबतो, तर
सरसरणारा वारा सांगत बसतो
भरकटणार्‍या पाचोळ्याची व्यथा
आगीजवळ बसतो तर थंडावतात ज्वाळा आणि
सांगत बसतो धूर, विझण्याच्या ट्रॅजिक कथा

मी निसर्गात विलीन झालोय
मातीत मिसळण्याआधीच

३.

तू म्हणतेस प्रकाश, मी म्हणतो हा अंधार
गुंडाळत जाईल संवत्सरे, तू म्हणतेस
पावसाने धुऊन निघतील रस्ते, मी म्हणतो
यंदा वाहून जातील या वस्त्या, तू म्हणतेस हस
मी मोजत बसतो अश्रू अश्रू

सुरूच असतो दोहोतील पुरातन संवाद
बाहेर बदलत जातात ऋतू

अनंत ढवळे

Tuesday, February 8, 2011

दुर्दिन

दुर्दिन

एव्हाना
विरघळून गेलेले असते
आत्मकथेतील अक्षर न अक्षर
दाराशी कुणी उभा असतो
वैकल्याची बखर घेऊन
ती वाचायची

कुणीतरी मागत असतो हिशेब
प्रलयाचा दिवस उजाडल्यासारखा
त्याला काहीबाही सांगून टाळायचं

गवाक्षापलीकडच्या पोकळीत
उगाच चमचमत असते खूप आधी निसटून गेलेल्या मोत्यांची माळ
तिच्या समोर आडवी धरायची आपली सावली

काही लोक धावून येतात पेटते पलिते घेऊन
किंचाळत
त्यातला एकेक चेहरा निरखून पाहायचा

डोंगर दऱ्या झाडे पुस्तके
फडफडू लागतील अंतिमाच्या वाऱ्यावर
पुनः पुनः घोंगावू लागतील
आपणच लिहिलेल्या ओळी

दोन हजार वर्षांमध्ये
क्वचितच येतो असा दुर्दिन
कुणी महर्षी बोलला होता

अनंत ढवळे
2006

Friday, January 14, 2011

मला फारसं वाईट वाटलं नाही..

मला फारसं वाईट वाटलं नाही 
याचं फार वाईट वाटून घेऊ नकोस

अनेकदा आपला ताबा नसतो
गोष्टींवर

तू रडू नकोस या भिरभिरणाऱ्या पाचोळ्याकडे पाहून 
- की एक दिवस गोष्टीतला साधू म्हणाला होता त्याप्रमाणे 
हे ही संपून जाईल 
दिवस बदलत जातात 
आपल्या वयासोबत वाढत जातं आपलं न वाईट वाटलेपण

मला आनंद होतो निरागस हसणारी मुलं पाहून
एखादं हिरवंगार झाड पाहून 
खिडकीत बसलेला पारवा पाहून
मला असं सतत वाटत राहतं की 
एवढं नक्कीच पुरेसं असावं
एक जन्म काढण्यासाठी.

अनंत ढवळे

Saturday, January 8, 2011

किंचित

किंचित..

मी इतिहासाचा एखादा सांधा बहुधा
माझ्यावरती गतकाळाचा ताबा बहुधा

तुझियासाठी किंचित रडलो आणि वाटले
या ही कर्तव्यातुन झाली सुटका बहुधा

उगाच क्षणभर सळसळली हिरमुसली झाडे
धुळारल्या पानांवर पडला तारा बहुधा

ही नात्यांची गजबज, हा पाला पाचोळा
मरण असावे निर्जनतेचा वारा बहुधा

दुनियेचा व्यापार पहावा, स्वस्थ बसावे
माझ्यासाठी एकच रस्ता उरला बहुधा

अनंत ढवळे

Thursday, January 6, 2011

पिवळसर तावदानांवर वयाच्या ..

1.

निवारा जन्मभर देऊन गेली
चुकुन रस्त्यात झाडे गवसलेली

कुठे नेतील या वाटा मनाला
तुझ्या डोळ्यात शून्ये उमटलेली

पिवळसर तावदानांवर वयाच्या
थिजुन बसलीत वर्षे ...निसटलेली

कुणाचे स्वप्न प्रत्यक्षात आले
पहाडांवर उन्हे बघ उतरलेली

तुझी सय ठेवतिल ताजी तवानी
तुझ्या पश्चात राने बहरलेली...

अनंत ढवळे..

2.


एक प्रार्थना ओठांमधुनी निघत राहिली
काल रात्रभर तुझी वेदना जळत राहिली

कळूनही त्या सरोवराचे गूढ न कळले
प्रतिबिंबांची वलये नुसती हलत राहिली

जुन्या ऋतूंची साद घेउनी पाउस आला
गेली वर्षे नभातुनी मग गळत राहिली

कुणा न दिसली मूक अरण्यातली पानगळ
त्या दु:खाची गाज दूरवर घुमत राहिली

फुटत राहिल्या आयुष्याच्या बिलोर काचा
दिवस मास वर्षांची शकले पडत राहिली.........

अनंत ढवळे..

( दुसरी गझल  मूक अरण्यातली पानगळ  ह्या माझ्या गझल संग्रहातून)